Công ty Truyền tải điện 4 – nửa thế kỷ giữ mạch truyền tải điện phía Nam

Những bước phát triển cùng hệ thống điện miền Nam

Ngày 15/9/1976, Sở Quản lý Truyền tải điện, tiền thân của PTC4 hiện nay, được thành lập theo Quyết định số 1878/QĐ/TCCB.3 của Bộ Điện và Than, với nhiệm vụ quản lý, vận hành lưới điện cao thế từ 66 kV trở lên tại các tỉnh, thành phố phía Nam.

Những ngày đầu thành lập, đơn vị phải đối mặt với muôn vàn khó khăn: cơ sở vật chất thiếu thốn, thiết bị xuống cấp, vật tư khan hiếm, giao thông và thông tin liên lạc hạn chế, trong khi nguồn nhân lực còn mỏng và thiếu kinh nghiệm. Trong hoàn cảnh đó, các thế hệ cán bộ, kỹ sư, công nhân đã khẩn trương tiếp nhận, sửa chữa, khôi phục đường dây 230 kV Đa Nhim - Sài Gòn và trạm biến áp 230 kV Sài Gòn, từng bước liên kết lưới điện các khu vực Cao nguyên, miền Đông và miền Tây Nam Bộ.

Lãnh đạo PTC4 tri ân nguyên lãnh đạo PTC4 qua các thời kỳ

Tại thời điểm thành lập, đơn vị quản lý khoảng 800 km đường dây truyền tải, 29 trạm biến áp với tổng dung lượng máy biến áp 600 MVA cùng 649 cán bộ, công nhân viên. Sản lượng điện truyền tải trong năm đầu tiên đạt 847,455 triệu kWh.

Bước vào thời kỳ đổi mới, nhu cầu điện năng tại miền Nam, đặc biệt là TP.HCM và vùng Đông Nam Bộ ngày càng tăng cao. PTC4 từng bước mở rộng lưới điện, tham gia xây dựng và đưa vào vận hành nhiều công trình đường dây, trạm biến áp 110 kV, 220 kV, góp phần nâng cao khả năng cung cấp điện cho các khu công nghiệp, khu chế xuất và các trung tâm kinh tế trọng điểm phía Nam.

Ngày 30/4/1988, Nhà máy Thủy điện Trị An chính thức hòa lưới điện quốc gia ở cấp điện áp 220 kV. Nguồn công suất từ Trị An được truyền tải qua hệ thống 22 0kV đến các trạm Long Bình và Hóc Môn do PTC4 quản lý, tạo thêm nguồn cung quan trọng cho TP.HCM và vùng công nghiệp Đông Nam Bộ.

Một dấu mốc đặc biệt là năm 1994, khi đường dây 500 kV Bắc - Nam mạch 1, đường dây 500 kV đầu tiên của đất nước, hoàn thành đóng điện. PTC4 tham gia tiếp nhận và quản lý vận hành tuyến đường dây quan trọng này, góp phần liên kết hệ thống điện quốc gia, truyền tải công suất từ miền Bắc và miền Trung vào miền Nam, giải quyết tình trạng thiếu điện, duy trì nguồn điện phục vụ sản xuất và đời sống nhân dân.

Ngày 1/7/2008, Công ty trở thành đơn vị trực thuộc Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia, mở ra một thời kỳ phát triển mới trong mô hình quản lý thống nhất hệ thống truyền tải điện quốc gia.

Giai đoạn 2009-2021 chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của PTC4 về quy mô lưới điện, năng lực thiết bị, trình độ công nghệ và hiệu quả quản trị. Công ty đầu tư, tiếp nhận và đưa vào vận hành nhiều công trình 220kV, 500kV trọng điểm, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội khu vực phía Nam và kết nối các trung tâm nguồn điện mới.

Cùng với sự phát triển của các nguồn điện lớn như cụm Nhà máy điện Phú Mỹ, Nhơn Trạch 1 và 2, Cà Mau 1 và 2, Duyên Hải 1, 2, 3 và 3 mở rộng với 4.500MW, lưới điện do PTC4 quản lý đã phát huy vai trò như một “đường cao tốc năng lượng”, tiếp nhận, giải tỏa và truyền tải công suất từ các trung tâm nguồn lớn.

Từ chỗ miền Nam chủ yếu nhận điện từ miền Bắc và miền Trung, phương thức truyền tải ngày càng linh hoạt, có thể chuyển công suất từ miền Nam ra miền Trung và miền Bắc. Điều này cho thấy vai trò ngày càng lớn của lưới truyền tải trong cân bằng, liên kết và dự phòng cho hệ thống điện quốc gia.

Sự phát triển nhanh của nguồn điện mặt trời, điện gió và các nguồn điện phân tán tại phía Nam trong giai đoạn 2019-2021 tiếp tục đặt ra những yêu cầu mới. PTC4 phải thích ứng với truyền tải công suất hai chiều, biến động nhanh của nguồn và phụ tải, điện áp cao khi phụ tải thấp và nguy cơ quá tải cục bộ. Đồng thời, Công ty từng bước hiện đại hóa quản lý tài sản, áp dụng bảo dưỡng theo tình trạng thiết bị, nâng cao độ tin cậy và hoàn thiện tiêu chí N-1.

Giám đốc PTC4 Nguyễn Văn Hóa báo cáo tại buổi làm việc

Chuyển đổi số, làm chủ công nghệ

Giai đoạn 2022-2026, PTC4 xác định chuyển đổi số, hiện đại hóa quản trị và vận hành là những trọng tâm nhằm xây dựng hệ thống truyền tải điện hiện đại, thông minh, an toàn và bền vững.

Công ty tập trung số hóa dữ liệu và hồ sơ kỹ thuật, xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý tài sản tập trung; ứng dụng UAV, AI, camera nhiệt và các thiết bị giám sát trực tuyến trong kiểm tra đường dây, trạm biến áp; phát triển trạm biến áp không người trực; chuẩn hóa quy trình quản trị doanh nghiệp trên nền tảng số, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và văn hóa doanh nghiệp.

Sau nửa thế kỷ, quy mô của PTC4 đã có bước phát triển vượt bậc, đến nay Công ty đang quản lý hơn 8.500 km đường dây, 78 trạm biến áp, tổng dung lượng máy biến áp 52.564 MVA. Sản lượng điện truyền tải từ 847,455 triệu kWh trong năm đầu tiên đã tăng lên mức kế hoạch 122,72 tỷ kWh trong năm 2026.

Những con số này phản ánh sự lớn mạnh về quy mô, nhưng phía sau đó là hành trình 50 năm lao động, sáng tạo, thích ứng và không ngừng vươn lên của nhiều thế hệ người lao động PTC4.

Cùng với sự phát triển của lưới điện và công nghệ, yếu tố con người luôn được xác định là nền tảng của quá trình xây dựng và phát triển PTC4. Các phong trào thi đua, sáng kiến, cải tiến kỹ thuật đã phát huy trí tuệ và sức sáng tạo của đội ngũ. Đến nay, 38 cá nhân được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trao Bằng Lao động sáng tạo, 18 cá nhân được trao Giải thưởng Tôn Đức Thắng; Công đoàn Công ty vinh dự được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất.

Trong 50 năm xây dựng và phát triển, PTC4 đã nhận được nhiều phần thưởng cao quý, tiêu biểu như danh hiệu Anh hùng Lao động năm 2013; Huân chương Lao động hạng Ba năm 1985, hạng Nhì năm 1991, hạng Nhất các năm 1994 và 2016; Huân chương Độc lập hạng Ba năm 2003 và hạng Nhất năm 2006, cùng nhiều Cờ thi đua, Bằng khen của Chính phủ, các bộ, ngành, EVN, EVNNPT và địa phương.

Thành quả lớn nhất của PTC4 chính là con người

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 50 năm thành lập PTC4, Quyền Tổng giám đốc EVNNPT Hoàng Xuân Khôi nhấn mạnh niềm tự hào về chặng đường nửa thế kỷ xây dựng, trưởng thành của PTC4, đồng thời bày tỏ sự trân trọng, biết ơn đối với những đóng góp của các thế hệ lãnh đạo, cán bộ, công nhân viên Công ty.

Từ những ngày đầu thiếu thốn về cơ sở vật chất, phương tiện và công nghệ, các thế hệ cán bộ, công nhân viên PTC4 đã từng bước xây dựng, quản lý và vận hành hệ thống truyền tải điện ngày càng lớn mạnh. Năm mươi năm qua là một chặng đường rất đáng tự hào.

Quyền Tổng giám đốc EVNNPT Hoàng Xuân Khôi phát biểu tại buổi lễ kỷ niệm

Từ những công trình đầu tiên đến hệ thống đường dây, trạm biến áp quy mô lớn ngày nay; từ phương thức quản lý còn thủ công đến tự động hóa, số hóa và ứng dụng công nghệ ngày càng hiện đại, PTC4 đã không ngừng trưởng thành, đóng góp quan trọng vào sự phát triển của hệ thống điện miền Nam và hệ thống điện quốc gia.

Theo Quyền Tổng giám đốc EVNNPT, thành quả của PTC4 không chỉ được đo bằng những phần thưởng hay những con số mà “Thành quả lớn nhất chính là con người” - đó là những người công nhân đã dành cả tuổi trẻ cho đường dây, trạm điện; những kỹ sư, cán bộ kỹ thuật luôn tìm cách để hệ thống vận hành an toàn hơn; những người không quản ngày đêm, mưa nắng, có mặt ở những nơi khó khăn nhất khi hệ thống cần.

Theo lãnh đạo EVNNPT, công việc của người truyền tải điện nhiều khi rất thầm lặng. Người dân không nhìn thấy dòng điện chạy trên đường dây cũng không nhìn thấy những người đang ngày đêm giữ cho dòng điện ấy được liên tục. Nhưng phía sau sự ổn định của hệ thống điện là biết bao công sức, mồ hôi và trách nhiệm của những người làm truyền tải.

“Trách nhiệm của PTC4 ngày hôm nay rất lớn. Không chỉ là vận hành thiết bị, mà là giữ cho dòng điện được thông suốt; góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, phục vụ sản xuất, kinh doanh và cuộc sống của hàng triệu người dân”, Quyền Tổng giám đốc EVNNPT nhấn mạnh.

Ông cho rằng mỗi công việc trong vận hành hệ thống điện, dù nhỏ, đều có ý nghĩa đối với sự ổn định chung. Một sự cố được xử lý kịp thời, một nguy cơ được phát hiện sớm, một công trình hoàn thành đúng tiến độ hay một ca trực được thực hiện nghiêm túc đều góp phần tạo nên sự ổn định của cả hệ thống điện.

Kỷ niệm 50 năm không chỉ là dịp nhìn lại quá khứ mà còn hướng tới tương lai. Theo Quyền Tổng giám đốc EVNNPT, quy mô hệ thống điện tiếp tục phát triển, nguồn điện và phụ tải thay đổi nhanh, trong khi yêu cầu về độ tin cậy, an toàn và chất lượng cung cấp điện ngày càng cao. Chuyển đổi số, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới sẽ tác động mạnh mẽ đến phương thức quản lý, vận hành.

Lãnh đạo, nguyên lãnh đạo PTC4 chụp ảnh cùng lãnh đạo EVNNPT, lãnh đạo các đơn vị bạn

Trong bối cảnh đó, PTC4 cần tiếp tục phát huy truyền thống, giữ vững những giá trị đã được vun đắp trong 50 năm qua, đồng thời mạnh dạn đổi mới, ứng dụng khoa học công nghệ và nâng cao năng lực quản trị. Đặc biệt, an toàn phải luôn được đặt lên hàng đầu. Không có tiến độ nào, thành tích nào quan trọng hơn an toàn của người lao động và an toàn của hệ thống.

Lãnh đạo EVNNPT cũng đề nghị PTC4 quan tâm hơn nữa đến đào tạo, truyền nghề và xây dựng đội ngũ kế cận. Những kinh nghiệm quý báu của các thế hệ đi trước cần được trao lại cho thế hệ trẻ; đồng thời thế hệ trẻ phải tiếp tục học hỏi, sáng tạo và làm chủ công nghệ mới. Đây là cách để truyền thống 50 năm của PTC4 được tiếp nối và phát triển.

PTC4 ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý vận hành

“Năm mươi năm là một dấu mốc rất đẹp”, Quyền Tổng giám đốc EVNNPT mong muốn mỗi cán bộ, công nhân viên PTC4 tiếp tục đoàn kết, kỷ luật, sáng tạo, làm tốt hơn công việc của mình và luôn đặt an toàn lên hàng đầu.

Qua đó, truyền thống 50 năm của PTC4 sẽ tiếp tục được viết tiếp bằng những thành quả mới, góp phần cùng EVNNPT bảo đảm vận hành hệ thống truyền tải điện an toàn, liên tục, ổn định, phục vụ đắc lực cho sự phát triển của đất nước.